مدتی پیش در یک برنامه تلویزیونی استاد هومند در مورد پنجره های شرقی توضیحاتی دادند که متنی از خود ایشان از کتاب (گاهشماری های ایرانی در پاسخ به فرانسوا دوبلو)  را در اینجا میخوانیم.

در ديوار ضلع شرقي، به موازي ميان ديوار، دريچه يا پنجره اي تعبيه مي شد و به محاذي دريچه يا پنجره شرقي، در ضلع غربي، تاق يا تاقك كوچكي وجود داشته است؛ كه درازاي آن دوچارك (50 سانتيمتر) و پهناي آن اندكي كمتر از نيمه درازاي آن، و بلندي آن به يك اَرَشْ      مي رسيد. كفه اين تاقها يكدست و صاف، وسقف آنها كماني بود. اين تاقها در طول سال جاي آينه و جانماز و مانند اينها بود.

  U دريچه يا پنجره شرقي اين ويژگي را داشت كه نور خورشيد در آغاز بهار از دريچه يا پنجره، درست در ميان تاق مي تابيد و اين نشانه اي بود كه مردم در مي يافتند دورانِ سرما و زمستان سپري شده و روز و شب برابر شده و بهار فرا رسيده است. از سويي ديگر،با آبست شدن غنچه هاي درختان و باليدن آنها و نيز بلند شدن روز و معتدل شدن هوا هر يك گواه رسيدن بهار بود.

  ايوان باريك شرقي نيز اين ويژگي را داشت كه سالخوردگان از روي تجربه و نيز با آنچه كه از پيشينيان شنيده بودند درمي يافتند كه در پايان بهار، از روي درازا وكجي (انحراف) سايه نالِ (ستون) مياني، مي توان به هنگام دميدن خورشيد، به بلندترين روز سال يعني به آغاز تابستان پي بُرد. و به همين گونه به كوتاه ترين روز سال درپايان پاييز، كه آغاز زمستان بود.

  اين شيوه ساخت خانه روستايي به ساده ترين گونه، كه از دوران باستان به يادگار مانده بود به كشاورز و دامدار روستايي كمك مي كرد بدون كمترين محاسبه و برخورداري از دفتر و تقويم جايگاه سال و فصول را بداند. بي گمان اينگونه خانه سازي بسيار ساده به دوره آغاز كشاورزي ايرانيان به ويژه باشندگان سرزمين پتيشخوارگر(= رشته كوه كماني خوار= البرز) و اطراف آن برمي گردد، به دوره ًهوشنگ پيشداديً  كه دوره او، آغاز كشاورزي و خانه سازي ايرانيان است.(حدود 8500 سال پيش).